Chuyên mục · 9 bài

Cán bộ, công chức và trách nhiệm

Quyền hạn, mốc hạn và trách nhiệm cá nhân của Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND xã và công chức xã trong chính quyền hai cấp.

Từ 01/7/2025, cấp huyện không còn. Phần lớn việc trước đây trình lên huyện nay dừng ở bàn Chủ tịch UBND xã, phường, đặc khu: ký quyết định thu hồi đất, cấp Giấy chứng nhận cho hộ gia đình và cá nhân, quyết định giá đất cụ thể, xử phạt đến một nửa mức tối đa của từng lĩnh vực, giải quyết khiếu nại lần đầu. Thẩm quyền tăng thì chữ ký cũng nặng hơn: mỗi quyết định sai đều có thể quay lại thành đơn khiếu nại, vụ kiện hành chính, kỷ luật hoặc nghĩa vụ hoàn trả tiền Nhà nước đã bồi thường.

Chuyên mục này viết cho người trực tiếp cầm bút ký và người tham mưu bên cạnh: Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND xã, công chức địa chính, tư pháp, văn phòng. Mỗi bài đi theo một việc cụ thể, có mốc thời hạn, căn cứ đã đối chiếu tới tháng 10/2026, những chỗ hồ sơ hay bị trả hoặc bị hủy, và dấu hiệu nên mời luật sư xem trước khi ký.

Nếu mới nhận nhiệm vụ, nên đọc theo thứ tự: quyền hạn của Chủ tịch xã, thẩm quyền đất đai, tiếp dân và khiếu nại, rồi đến xử phạt, phân công – ủy quyền, kỷ luật, kê khai tài sản và cuối cùng là trách nhiệm hoàn trả. Bản đồ nghĩa vụ định kỳ của chức danh nằm ở Bản đồ pháp lý cho cán bộ cấp xã.

  1. Chủ tịch UBND xã sau 01/7/2025: nhiệm vụ, quyền hạn và những việc trước kia là của huyện Chủ tịch UBND xã sau 01/7/2025: nhiệm vụ, quyền hạn và những việc trước kia là của huyệnTừ 01/7/2025, Chủ tịch UBND xã, phường, đặc khu là người ra quyết định cuối cùng cho phần lớn việc trước đây thuộc huyện: đất đai, xử phạt, khiếu nại lần đầu, nhân sự cơ quan chuyên môn. Bài này gom nhiệm vụ, quyền hạn theo Điều 23 Luật 72/2025/QH15 và chỉ ra chỗ trách nhiệm cá nhân dễ phát sinh nhất. 10 phút đọc · Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND xã, phường, đặc khu mới nhận nhiệm vụ và công chức văn phòng tham mưu.
  2. Thẩm quyền đất đai của Chủ tịch xã theo Nghị định 151/2025 và trách nhiệm khi ký Thẩm quyền đất đai của Chủ tịch xã theo Nghị định 151/2025 và trách nhiệm khi kýTừ 01/7/2025, Chủ tịch UBND xã ký quyết định thu hồi đất, cưỡng chế, cấp Giấy chứng nhận cho hộ gia đình và cá nhân, quyết định giá đất cụ thể cho các trường hợp trước đây thuộc huyện. Mỗi chữ ký này là một quyết định hành chính có thể bị khiếu nại, khởi kiện; bài này chỉ ra hồ sơ tối thiểu phải có và các lỗi trình tự hay khiến quyết định bị hủy. 8 phút đọc · Chủ tịch, Phó Chủ tịch phụ trách đất đai và công chức địa chính – xây dựng của UBND xã, phường, đặc khu.
  3. Chủ tịch xã tiếp công dân ít nhất 2 ngày mỗi tháng từ 01/7/2026: làm sao cho đúng Chủ tịch xã tiếp công dân ít nhất 2 ngày mỗi tháng từ 01/7/2026: làm sao cho đúngTừ 01/7/2026, Chủ tịch UBND cấp xã phải trực tiếp tiếp công dân tại địa điểm tiếp công dân ít nhất 02 ngày trong mỗi tháng, thay cho mốc 01 ngày mỗi tuần trước đây. Số ngày ít đi, nhưng trách nhiệm "trực tiếp" được nhấn mạnh hơn và có thêm hình thức tiếp trực tuyến; bài này chỉ cách tổ chức để mỗi buổi tiếp đều để lại hồ sơ đủ dùng khi bị kiểm tra. 9 phút đọc · Chủ tịch UBND xã, phường, đặc khu và công chức được giao tham mưu công tác tiếp công dân.
  4. Giải quyết khiếu nại lần đầu ở cấp xã từ 01/7/2026: thời hạn, đối thoại, lỗi bị hủy Giải quyết khiếu nại lần đầu ở cấp xã từ 01/7/2026: thời hạn, đối thoại, lỗi bị hủyTừ 01/7/2026, thời hạn thụ lý khiếu nại lần đầu rút xuống 07 ngày làm việc, thời hạn giải quyết vẫn là 30 ngày (phức tạp 45 ngày) kể từ ngày thụ lý. Luật 136/2025 thêm quyền rút một phần khiếu nại và căn cứ tạm đình chỉ, đình chỉ. Bài này đi theo đúng một vụ khiếu nại ở xã, từ lúc nhận đơn tới khi quyết định có hiệu lực. 9 phút đọc · Chủ tịch UBND xã và công chức được giao xác minh, tham mưu giải quyết khiếu nại.
  5. Chủ tịch xã xử phạt hành chính theo Nghị định 189/2025: trần 50%, biên bản, thời hạn Chủ tịch xã xử phạt hành chính theo Nghị định 189/2025: trần 50%, biên bản, thời hạnTừ 01/7/2025, Chủ tịch UBND cấp xã được phạt tiền đến 50% mức phạt tối đa của lĩnh vực theo Luật Xử lý vi phạm hành chính, thay vì mức trần thấp trước đây. Quyền lớn hơn kéo theo nhiều vụ hơn và nhiều quyết định bị khiếu nại hơn; phần lớn quyết định bị hủy không phải vì sai mức phạt mà vì biên bản, thời hạn và người ký. 9 phút đọc · Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND xã, công chức xây dựng, địa chính, văn phòng và công an xã tham gia lập biên bản, tham mưu xử phạt.
  6. Kỷ luật cán bộ, công chức theo Nghị định 172/2025: hình thức, thời hiệu, quyền tự bảo vệ Kỷ luật cán bộ, công chức theo Nghị định 172/2025: hình thức, thời hiệu, quyền tự bảo vệTừ 01/7/2025, kỷ luật cán bộ, công chức áp dụng Nghị định 172/2025/NĐ-CP. Công chức chỉ còn bốn hình thức (khiển trách, cảnh cáo, cách chức với người lãnh đạo, buộc thôi việc), cán bộ còn khiển trách, cảnh cáo, cách chức, bãi nhiệm. Thời hiệu 5 năm với vi phạm đến mức khiển trách, 10 năm với vi phạm khác; thời hạn xử lý không quá 90 ngày, phức tạp không quá 150 ngày. 9 phút đọc · Chủ tịch UBND xã với tư cách người có thẩm quyền xử lý kỷ luật công chức xã, và cán bộ, công chức đang bị xem xét kỷ luật.
  7. Phân công, ký thay, ủy quyền cho Phó Chủ tịch xã: ai chịu trách nhiệm khi cấp dưới ký sai Phân công, ký thay, ủy quyền cho Phó Chủ tịch xã: ai chịu trách nhiệm khi cấp dưới ký saiỞ xã, "giao anh Phó lo mảng đất" có thể là bốn cơ chế pháp lý khác nhau: phân công lĩnh vực theo quy chế, ký thay Chủ tịch, ủy quyền theo Điều 14 Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025, hoặc giao quyền xử phạt theo Luật Xử lý vi phạm hành chính. Mỗi cơ chế có văn bản bắt buộc riêng, và khi cấp dưới sai, chính văn bản đó quyết định trách nhiệm dừng ở đâu. 9 phút đọc · Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND xã, phường, đặc khu và công chức văn phòng soạn quy chế, quyết định phân công.
  8. Kê khai tài sản, xung đột lợi ích và quà tặng của cán bộ xã: những gì đổi từ 01/7/2026 Kê khai tài sản, xung đột lợi ích và quà tặng của cán bộ xã: những gì đổi từ 01/7/2026Từ 01/7/2026, Luật 132/2025/QH15 nâng ngưỡng kê khai bổ sung lên khi tài sản, thu nhập biến động từ 1 tỷ đồng trở lên trong năm và nâng ngưỡng kê khai từng loại động sản lên 150 triệu đồng. Kê khai vẫn phải xong trước 31/12. Bài này hướng dẫn cách nhận diện mình thuộc phương thức kê khai nào, cách kê để không bị coi là thiếu trung thực, và hai nghĩa vụ đi kèm: kiểm soát xung đột lợi ích, quà tặng. 8 phút đọc · Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND xã, công chức xã thuộc diện kê khai tài sản, thu nhập và người phụ trách tổ chức kê khai ở xã.
  9. Nhà nước bồi thường vì quyết định của xã: người ký phải hoàn trả bao nhiêu Nhà nước bồi thường vì quyết định của xã: người ký phải hoàn trả bao nhiêuQuyết định hành chính trái pháp luật gây thiệt hại thì Nhà nước bồi thường cho người dân, sau đó người thi hành công vụ có lỗi phải hoàn trả một phần cho ngân sách. Luật sửa đổi Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước được Quốc hội thông qua ngày 23/8/2026, hiệu lực 01/3/2027, quy định lại mức hoàn trả, thêm trường hợp giảm, miễn và mở rộng phạm vi bồi thường sang thuế, phí, đất đai. 9 phút đọc · Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND xã, công chức tham mưu ra quyết định hành chính, và người dân muốn hiểu quy trình đòi bồi thường từ Nhà nước.

Bản đồ pháp lý: Cán bộ cấp xã

Từ 01/7/2025 chính quyền địa phương còn hai cấp; nhiều việc của huyện chuyển về xã — đất đai, xử phạt, giải quyết khiếu nại. Bản đồ này gom nhiệm vụ, quyền hạn của Chủ tịch UBND xã theo Luật Tổ chức chính quyền địa phươn

Chuyên mục khác