Chuyên mục · 9 bài
Người lao động
Quyền và thời hạn của người đi làm công: từ ngày thử việc tới ngày nhận trợ cấp thất nghiệp.
Chuyên mục này viết cho người đi làm theo hợp đồng lao động: nhân viên văn phòng, công nhân, kỹ sư, người làm ca. Mỗi bài đi từ một tình huống có số thật — lương bao nhiêu, nghỉ ngày nào, công ty nợ mấy tháng — rồi chỉ ra luật cho bạn quyền gì, phải làm trong bao lâu, và cần giữ giấy tờ gì để đòi được.
Nhiều quyền của người lao động không mất vì công ty xấu, mà mất vì trễ hạn: quá 3 tháng mới nộp hồ sơ thất nghiệp, quá 45 ngày mới nộp hồ sơ thai sản, quá 1 năm mới kiện việc bị cho nghỉ. Vì vậy bài nào cũng có danh sách mốc hạn và giấy tờ cần giữ. Các mức tiền dùng trong bài theo văn bản đang có hiệu lực tới tháng 10/2026: Luật BHXH 2024, Luật Việc làm 2025, Luật Thuế TNCN 2025, Luật Dân số 2025 và lương tối thiểu vùng 2026.
Nếu bạn mới đi làm, đọc bài thử việc và nghỉ việc trước. Nếu đang có chuyện với công ty, đọc bài sa thải trái luật và bài nợ lương, nợ BHXH — hai bài này có trình tự đòi quyền lợi từng bước. Muốn xem nhanh mọi quyền và mốc hạn của mình trên một trang, mở bản đồ pháp lý cho người lao động.
-
Thử việc đúng luật: tối đa bao lâu, lương ít nhất 85% và khi nào được coi là đã đạtMỗi công việc chỉ được thử việc một lần, lâu nhất 180 ngày với người quản lý doanh nghiệp, 60 ngày với việc cần trình độ cao đẳng trở lên, 30 ngày với trung cấp và 6 ngày làm việc với việc khác. Lương thử việc ít nhất bằng 85% lương chính thức. Hết thử việc, công ty phải báo kết quả; ký hợp đồng thử việc lần hai cho cùng việc là trái luật.
11 phút đọc · Người sắp nhận việc mới, người đang thử việc hoặc vừa bị báo "không đạt".
-
Nghỉ việc đúng luật: báo trước bao nhiêu ngày, nhận khoản gì, chốt sổ BHXH khi nàoNgười lao động được tự nghỉ việc không cần lý do, chỉ cần báo trước 45 ngày (hợp đồng không thời hạn), 30 ngày (hợp đồng 12–36 tháng) hoặc 3 ngày làm việc (dưới 12 tháng). Nghỉ đúng luật thì được thanh toán lương, phép năm chưa nghỉ, trợ cấp thôi việc nếu có, trong 14 ngày làm việc, kèm xác nhận thời gian đóng BHXH và trả lại giấy tờ gốc.
11 phút đọc · Người đang định nghỉ việc, đã nộp đơn, hoặc đang bị công ty giữ lương, giữ sổ khi nghỉ.
-
Bị cho nghỉ việc trái luật hay bị sa thải: phân biệt thế nào, được đòi những khoản gìCông ty chỉ được sa thải khi bạn phạm một trong các lỗi liệt kê ở Điều 125 và phải họp xử lý kỷ luật đúng trình tự; chỉ được đơn phương chấm dứt hợp đồng khi có căn cứ ở Điều 36 và báo trước đủ ngày. Làm sai, công ty phải nhận bạn trở lại, trả lương và bảo hiểm những ngày không được làm, cộng ít nhất 2 tháng lương. Tranh chấp về sa thải được kiện thẳng ra Tòa, thời hiệu 1 năm.
11 phút đọc · Người vừa nhận quyết định sa thải, thông báo chấm dứt hợp đồng hoặc bị "mời nghỉ" miệng.
-
Trợ cấp thất nghiệp 2026: điều kiện, mức hưởng, hạn 3 tháng và các bẫy mất quyềnTừ 01/01/2026, trợ cấp thất nghiệp theo Luật Việc làm 74/2025/QH15. Bạn cần đã đóng bảo hiểm thất nghiệp đủ 12 tháng trong 24 tháng trước khi nghỉ, nộp đủ hồ sơ trong 3 tháng và chưa có việc làm mới trong 10 ngày làm việc sau khi nộp. Mức hưởng 60% lương bình quân 6 tháng, tối đa 5 lần lương tối thiểu vùng; 3 tháng cho 12–36 tháng đóng, mỗi 12 tháng thêm 1 tháng, tối đa 12 tháng.
10 phút đọc · Người vừa nghỉ việc hoặc sắp nghỉ, muốn biết mình có được trợ cấp thất nghiệp và cần làm gì để không mất.
-
Rút BHXH một lần sau 01/7/2025: ai còn được rút, được bao nhiêu và có nên rút khôngTừ 01/7/2025, người bắt đầu đóng bảo hiểm xã hội sau ngày này không còn được rút một lần chỉ vì nghỉ việc. Người đã có thời gian đóng trước 01/7/2025 vẫn được rút nếu sau 12 tháng không đóng bắt buộc lẫn tự nguyện và chưa đủ 20 năm đóng. Mức hưởng là 1,5 tháng lương bình quân cho mỗi năm đóng trước 2014 và 2 tháng cho mỗi năm từ 2014.
9 phút đọc · Người đã nghỉ việc, đang cân nhắc rút bảo hiểm xã hội một lần hay giữ lại để hưởng lương hưu.
-
Thai sản 2026: mẹ nghỉ 6 hay 7 tháng, cha nghỉ mấy ngày, cách tính tiền từng khoảnLao động nữ đóng bảo hiểm xã hội đủ 6 tháng trong 12 tháng trước khi sinh được nghỉ 6 tháng, hưởng 100% lương bình quân đóng bảo hiểm và trợ cấp một lần bằng 2 lần mức tham chiếu. Từ 01/7/2026, sinh con thứ hai được nghỉ 7 tháng, người chồng được nghỉ 10 ngày làm việc. Hồ sơ nộp cho công ty trong 45 ngày kể từ ngày trở lại làm việc.
8 phút đọc · Lao động nữ đang mang thai hoặc vừa sinh, người chồng có vợ sắp sinh, và người phụ trách nhân sự cần tính đúng chế độ.
-
Làm thêm giờ: tối đa bao nhiêu giờ, tính tiền 150%, 200%, 300% thế nào và ngày 24/11 mớiLàm thêm giờ phải có sự đồng ý của người lao động, không quá 50% giờ làm bình thường trong ngày, 40 giờ trong tháng, 200 giờ trong năm (một số ngành 300 giờ). Tiền làm thêm ít nhất 150% ngày thường, 200% ngày nghỉ hằng tuần, 300% ngày lễ chưa kể lương ngày lễ. Từ năm 2026, toàn bộ tiền làm thêm giờ, làm đêm được miễn thuế thu nhập cá nhân, và 24/11 là ngày nghỉ hưởng nguyên lương mới.
8 phút đọc · Công nhân, nhân viên làm ca, người hay được yêu cầu tăng ca, ở lại muộn hoặc làm cuối tuần.
-
Thuế TNCN tiền lương 2026: biểu 5 bậc, giảm trừ 15,5 triệu, tự kiểm số thuế bị trừTừ kỳ tính thuế 2026, tiền lương của cá nhân cư trú tính thuế theo Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15 với biểu lũy tiến 5 bậc (5%, 10%, 20%, 30%, 35%), giảm trừ bản thân 15,5 triệu và mỗi người phụ thuộc 6,2 triệu đồng/tháng. Tiền làm thêm giờ, làm đêm được miễn toàn bộ; chi phí y tế, giáo dục được giảm trừ khi quyết toán, tối đa 47 triệu đồng/năm.
10 phút đọc · Người làm công ăn lương muốn kiểm tra số thuế công ty khấu trừ hằng tháng, đăng ký người phụ thuộc, quyết toán hoặc đòi hoàn thuế.
-
Công ty nợ lương, trốn đóng bảo hiểm: đòi bằng cách nào, gửi đến đâu và chứng cứ phải cóCông ty trả lương chậm quá 15 ngày phải trả thêm tiền lãi; nợ lương là căn cứ để bạn nghỉ ngay không cần báo trước. Nợ bảo hiểm thì công ty phải đóng đủ và nộp thêm 0,03% mỗi ngày chậm, trốn đóng có thể bị xử lý hình sự. Đòi theo thứ tự: văn bản yêu cầu, thanh tra lao động và cơ quan bảo hiểm, hòa giải viên, Tòa án — người lao động được miễn án phí.
10 phút đọc · Người lao động bị chậm lương, trả thiếu lương, hoặc phát hiện công ty thu tiền bảo hiểm nhưng không đóng.
Bản đồ pháp lý: Người lao động
Đi làm theo hợp đồng lao động. Bản đồ này gom quyền của bạn về thử việc, nghỉ phép, nghỉ việc, trợ cấp, BHXH và các thời hạn mà bỏ lỡ là mất quyền.