Mục lục · 8 mục
Chị Ngọc làm nhân viên hành chính ở Đà Nẵng, lương đóng bảo hiểm 6 tháng gần nhất bình quân 11 triệu đồng/tháng. Chị dự sinh con thứ hai ngày 20/11/2026; con đầu của chị 4 tuổi. Phòng nhân sự báo "nghỉ 6 tháng như lần trước", còn chồng chị — kỹ thuật viên ở một công ty khác — được bảo "nghỉ 5 ngày".
Cả hai thông tin đều đã cũ. Từ 01/7/2026, Luật Dân số 2025 sửa Bộ luật Lao động: sinh con thứ hai, mẹ nghỉ 7 tháng, cha nghỉ 10 ngày làm việc. Với chị Ngọc, một tháng nghỉ thêm tương đương thêm khoảng 11 triệu đồng tiền thai sản. Bài này đi từ điều kiện, cách tính từng khoản, đến những trường hợp đặc biệt hay bị tính sai.
Điều kiện để được hưởng
Luật BHXH 2024, Điều 50:
- Lao động nữ sinh con: đã đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc từ đủ 6 tháng trở lên trong 12 tháng trước khi sinh.
- Trường hợp phải nghỉ dưỡng thai theo chỉ định của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh: nếu đã đóng từ đủ 12 tháng trở lên, chỉ cần đủ 3 tháng trong 12 tháng trước khi sinh.
- Lao động nam: đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc được nghỉ khi vợ sinh con, không đòi hỏi số tháng đóng như lao động nữ; điều kiện 6 tháng đóng chỉ đặt ra khi chồng nhận trợ cấp một lần thay vợ (vợ không tham gia bảo hiểm hoặc không đủ điều kiện).
"12 tháng trước khi sinh" tính lùi từ thời điểm sinh. Tháng sinh có được đếm hay không phụ thuộc ngày sinh trong tháng và tháng đó có đóng hay không — cách đếm chi tiết theo văn bản hướng dẫn Luật BHXH. Nếu bạn sát ngưỡng 6 tháng, hỏi cơ quan bảo hiểm trước khi nghỉ việc.
Nghỉ việc trước khi sinh vẫn được hưởng
Đã đóng đủ điều kiện mà nghỉ việc (chấm dứt hợp đồng, thôi việc) trước thời điểm sinh, bạn vẫn được hưởng chế độ thai sản. Khi đó tự nộp hồ sơ trực tiếp cho cơ quan bảo hiểm xã hội nơi cư trú, không qua công ty.
Được nghỉ bao lâu
Người mẹ
| Trường hợp | Thời gian nghỉ |
|---|---|
| Sinh con thứ nhất, thứ ba trở đi | 6 tháng |
| Sinh con thứ hai (từ 01/7/2026) | 7 tháng |
| Sinh đôi trở lên | Từ con thứ hai, mỗi con thêm 1 tháng |
| Nghỉ trước sinh | Tối đa 2 tháng (trong tổng thời gian) |
Theo Luật Dân số 2025, "con thứ hai" hiểu theo thứ tự con, không theo "lần sinh". Người mẹ đã sinh đôi lần đầu (đã có hai con) thì lần sinh sau không phải "con thứ hai". Các trường hợp con riêng, con nuôi, con đã mất chưa có hướng dẫn chi tiết rõ ràng — nên hỏi cơ quan bảo hiểm trước.
Ngoài sinh con còn có: nghỉ khám thai 5 lần, mỗi lần 1 ngày (2 ngày nếu ở xa hoặc thai bệnh lý); sảy thai, phá thai, thai chết lưu: 10, 20, 40 hoặc 50 ngày tùy tuổi thai; nhận con nuôi dưới 6 tháng tuổi, mang thai hộ, áp dụng biện pháp tránh thai theo quy định riêng.
Người cha
Lao động nam đang đóng bảo hiểm xã hội được nghỉ trong 60 ngày đầu kể từ ngày vợ sinh:
| Trường hợp | Số ngày làm việc |
|---|---|
| Sinh thường | 5 |
| Sinh phẫu thuật, sinh con dưới 32 tuần tuổi | 7 |
| Sinh đôi | 10 (từ sinh ba trở lên, mỗi con thêm 3) |
| Sinh đôi trở lên mà phải phẫu thuật | 14 |
| Sinh con thứ hai (từ 01/7/2026) | 10 |
Nhiều công ty vẫn duyệt 5 ngày theo thói quen. Người chồng có thể chia nghỉ thành nhiều lần trong 60 ngày, nhưng tổng không vượt số ngày được hưởng.
Được bao nhiêu tiền
Ba khoản chính:
1. Tiền thai sản hằng tháng
Mức hưởng một tháng = 100% bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội của 6 tháng gần nhất trước khi nghỉ.
Chị Ngọc: bình quân 11 triệu × 7 tháng = 77 triệu đồng.
Với người cha: mức hưởng một ngày = mức bình quân ÷ 24 × 100%. Anh chồng lương đóng 14 triệu, nghỉ 10 ngày: 14 ÷ 24 × 10 ≈ 5,83 triệu đồng.
2. Trợ cấp một lần khi sinh con
Bằng 2 lần mức tham chiếu cho mỗi con. Từ 01/7/2026, mức tham chiếu bằng lương cơ sở 2.530.000 đồng (Nghị định 161/2026/NĐ-CP), nên trợ cấp một lần là 5.060.000 đồng/con.
Nếu mẹ không tham gia bảo hiểm xã hội hoặc không đủ điều kiện, người cha đủ 6 tháng đóng trong 12 tháng được nhận khoản này.
3. Dưỡng sức sau sinh
Trong 30 ngày đầu trở lại làm việc, nếu sức khỏe chưa phục hồi, được nghỉ dưỡng sức tối đa 5 ngày (sinh thường), 7 ngày (sinh phẫu thuật), 10 ngày (sinh từ hai con trở lên). Mỗi ngày bằng 30% mức tham chiếu = 759.000 đồng. Số ngày do công ty và công đoàn cơ sở quyết định; không có công đoàn thì công ty quyết định.
Tổng cho chị Ngọc (sinh thường, con thứ hai)
| Khoản | Số tiền |
|---|---|
| 7 tháng thai sản | 77.000.000 |
| Trợ cấp một lần | 5.060.000 |
| Dưỡng sức 5 ngày (nếu được duyệt) | 3.795.000 |
| Cộng | khoảng 85,9 triệu |
Thời gian nghỉ thai sản được tính là thời gian đóng bảo hiểm xã hội; người mẹ và công ty không phải đóng trong thời gian này.
Thử số liệu của bạn bằng công cụ tính chế độ thai sản.
Hồ sơ và mốc hạn
- Người lao động nộp hồ sơ (giấy khai sinh hoặc trích lục khai sinh, giấy chứng sinh của con; giấy ra viện, giấy chứng nhận phẫu thuật nếu có) cho công ty trong 45 ngày kể từ ngày trở lại làm việc.
- Người đã nghỉ việc trước khi sinh: nộp trực tiếp cho cơ quan bảo hiểm xã hội.
- Công ty lập danh sách, nộp cho cơ quan bảo hiểm; cơ quan bảo hiểm giải quyết và chi trả trong thời hạn luật định.
Phần lớn việc chậm tiền thai sản đến từ việc người lao động nộp giấy tờ trễ, hoặc công ty còn nợ bảo hiểm. Kiểm VssID trong lúc mang thai: nếu công ty đang nợ đóng, cơ quan bảo hiểm có thể chưa giải quyết được cho tới khi công ty đóng đủ.
Một việc nhỏ đỡ rất nhiều thời gian: tạo hồ sơ "Thai sản" trên AI Cố Vấn, đặt mốc ngày dự sinh, ngày dự kiến đi làm lại, và mốc 45 ngày nộp hồ sơ; chụp giấy chứng sinh, giấy ra viện ngay khi có để không thất lạc.
Quyền được bảo vệ khi mang thai, nuôi con nhỏ
- Công ty không được đơn phương chấm dứt hợp đồng và không được xử lý kỷ luật với lao động nữ mang thai, nghỉ thai sản, nuôi con dưới 12 tháng tuổi (Điều 37, Điều 122 Bộ luật Lao động).
- Hợp đồng hết hạn trong lúc mang thai hoặc nuôi con dưới 12 tháng: công ty được ưu tiên giao kết hợp đồng mới.
- Không bố trí làm đêm, làm thêm giờ, đi công tác xa với lao động nữ mang thai từ tháng thứ 7 (hoặc tháng thứ 6 ở vùng cao, vùng sâu…) và nuôi con dưới 12 tháng, trừ khi người lao động đồng ý.
- Nuôi con dưới 12 tháng được nghỉ 60 phút mỗi ngày trong thời gian làm việc mà vẫn hưởng đủ lương.
- Sau khi hết thai sản, được bảo đảm việc làm cũ; không còn vị trí cũ thì bố trí việc khác với lương không thấp hơn.
Trường hợp đặc biệt hay bị tính sai
- Đi làm sớm trước khi hết 6 tháng (hoặc 7 tháng): được nếu đã nghỉ ít nhất 4 tháng, có xác nhận sức khỏe và báo trước, công ty đồng ý. Khi đó vừa nhận lương vừa nhận tiền thai sản cho phần còn lại.
- Đóng bảo hiểm tự nguyện: được trợ cấp thai sản 2 triệu đồng mỗi con (Điều 94, 95) — chế độ mới từ Luật BHXH 2024.
- Mẹ mất sau khi sinh: cha hoặc người nuôi dưỡng được hưởng phần thời gian còn lại theo quy định.
- Sinh vào đúng giai đoạn chuyển tiếp 01/7/2026: thời gian 7 tháng áp dụng theo luật có hiệu lực tại thời điểm sinh; trường hợp đang nghỉ thai sản trước mốc này cần đối chiếu quy định chuyển tiếp của văn bản hướng dẫn.
Người chồng hay mất quyền nhất: không xin nghỉ trong 60 ngày đầu vì bận việc, đến tháng thứ ba mới nộp — quá thời hạn, mất quyền nghỉ hưởng chế độ. Thời hạn 60 ngày tính từ ngày vợ sinh, không gia hạn.
Khi nào nên hỏi luật sư
- Công ty báo hết hợp đồng, cho nghỉ, hoặc điều chuyển sang việc khác lương thấp hơn khi bạn đang mang thai hoặc nuôi con nhỏ.
- Công ty nợ bảo hiểm khiến hồ sơ thai sản bị treo.
- Trường hợp "con thứ hai" chưa rõ (con riêng của vợ hoặc chồng, con nuôi, con đã mất) và cơ quan bảo hiểm trả lời khác nhau.
- Bạn bị từ chối chế độ vì lý do không đủ tháng đóng mà bạn cho rằng tính sai.
Trợ lý AI trên AI Cố Vấn trả lời theo hồ sơ của chính bạn — ngày dự sinh, số tháng đóng — và bạn có thể gửi câu hỏi cho luật sư Nhà Cố Vấn khi cần ý kiến chính thức.
Căn cứ pháp lý
- Luật Bảo hiểm xã hội 41/2024/QH15 (hiệu lực 01/7/2025), Điều 50 đến 62 — chế độ thai sản bắt buộc
- Luật Bảo hiểm xã hội 41/2024/QH15, Điều 94, 95 — trợ cấp thai sản trong bảo hiểm xã hội tự nguyện
- Bộ luật Lao động 2019, Điều 137, 139, sửa đổi bởi Luật Dân số 113/2025/QH15 (hiệu lực 01/7/2026) — nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai
- Luật Dân số 113/2025/QH15 — chính sách khuyến khích sinh đủ hai con
- Nghị định 161/2026/NĐ-CP — lương cơ sở (mức tham chiếu) 2.530.000 đồng từ 01/7/2026
- Bộ luật Lao động 2019, Điều 37, 122 — bảo vệ lao động nữ mang thai, nuôi con dưới 12 tháng
Đối chiếu tới ngày 15/10/2026. Văn bản có thể được sửa đổi, thay thế sau ngày này.
Câu hỏi thường gặp
Sinh con thứ hai vào tháng 8/2026 thì được nghỉ bao lâu?
Bảy tháng. Quy định sinh con thứ hai nghỉ 7 tháng của Luật Dân số 2025 có hiệu lực từ 01/7/2026, nên sinh từ ngày này trở đi được áp dụng. Thời gian nghỉ trước khi sinh không quá 2 tháng.
Chồng được nghỉ bao nhiêu ngày khi vợ sinh con thứ hai?
Mười ngày làm việc, trong 60 ngày đầu kể từ ngày vợ sinh, áp dụng từ 01/7/2026. Trường hợp sinh đôi, sinh phẫu thuật có mức riêng theo Luật BHXH.
Trợ cấp một lần khi sinh con năm 2026 là bao nhiêu?
Bằng 2 lần mức tham chiếu cho mỗi con. Từ 01/7/2026 mức tham chiếu là 2.530.000 đồng, nên trợ cấp một lần là 5.060.000 đồng mỗi con.
Nghỉ việc lúc đang mang thai 6 tháng có được tiền thai sản không?
Có, nếu bạn đã đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc đủ 6 tháng trong 12 tháng trước khi sinh. Bạn tự nộp hồ sơ cho cơ quan bảo hiểm xã hội nơi cư trú sau khi sinh.
Công ty có được cắt lương những ngày đi khám thai không?
Ngày nghỉ khám thai được hưởng chế độ thai sản từ quỹ bảo hiểm xã hội theo số ngày quy định, nên công ty không trả lương những ngày đó nhưng bạn nhận tiền từ quỹ. Công ty không được coi những ngày này là nghỉ không lý do.
Đưa việc này vào hồ sơ của bạn
Lưu giấy tờ vào hồ sơ vụ việc, đặt mốc để hệ nhắc trước hạn, hỏi Trợ lý AI theo đúng hồ sơ và gửi câu hỏi cho luật sư Nhà Cố Vấn khi cần.
Bài viết là thông tin pháp luật tổng hợp để tham khảo, không phải ý kiến tư vấn cho một vụ việc cụ thể. Hoàn cảnh của bạn có thể khác ví dụ trong bài; khi có tranh chấp, sắp hết thời hạn hoặc giá trị lớn, hãy hỏi luật sư.
