Mục lục · 9 mục
Anh Phong là công nhân may ở một khu công nghiệp tại TP.HCM, lương hợp đồng 10,4 triệu đồng/tháng, làm 26 ngày, mỗi ngày 8 giờ. Tháng 11/2026, xưởng chạy đơn hàng cuối năm: anh tăng ca 2 giờ mỗi tối trong 20 ngày, làm thêm 3 ngày Chủ nhật, và được yêu cầu đi làm cả ngày 24/11. Cuối tháng, bảng lương ghi "tăng ca: 3.500.000 đồng".
Con số đó đúng hay sai? Để trả lời cần ba việc: tính đơn giá giờ, áp đúng hệ số cho từng loại giờ, và kiểm tổng số giờ có vượt giới hạn hay không. Bài này làm cả ba với số liệu của anh Phong, và chỉ ra hai thay đổi năm 2026 mà nhiều bảng lương chưa cập nhật.
Thế nào là làm thêm giờ
Làm thêm giờ là khoảng thời gian làm việc ngoài giờ làm việc bình thường theo luật, hợp đồng, nội quy hoặc thỏa ước. Giờ bình thường không quá 8 giờ/ngày, 48 giờ/tuần; nếu làm theo tuần thì không quá 10 giờ/ngày và 48 giờ/tuần (Điều 105). Nhà nước khuyến khích tuần làm việc 40 giờ.
Ở lại nửa tiếng vì "chưa xong việc", trả lời tin nhắn công việc buổi tối theo yêu cầu, đến sớm họp giao ca — nếu do công ty yêu cầu và vượt giờ bình thường, đều là thời gian làm thêm. Mấu chốt là chứng minh được yêu cầu và số giờ.
Điều kiện để công ty được yêu cầu làm thêm
Điều 107:
- Phải được sự đồng ý của người lao động. Từ chối làm thêm không phải là vi phạm kỷ luật, trừ các trường hợp đặc biệt ở Điều 108 (thực hiện lệnh động viên, bảo vệ tính mạng, tài sản khi có thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh…).
- Giới hạn:
• Không quá 50% số giờ làm việc bình thường trong một ngày; nếu làm theo tuần thì tổng giờ bình thường và làm thêm không quá 12 giờ/ngày.
• Không quá 40 giờ trong một tháng.
• Không quá 200 giờ trong một năm, trừ một số ngành, nghề, công việc được làm đến 300 giờ/năm. - Sau mỗi đợt làm thêm nhiều ngày liên tục, phải bố trí nghỉ bù cho thời gian không được nghỉ.
Các trường hợp được làm thêm đến 300 giờ/năm (Nghị định 145/2020/NĐ-CP, Điều 61) gồm sản xuất, gia công hàng dệt, may, da, giày, điện, điện tử, chế biến nông lâm thủy sản; sản xuất, cung cấp điện, viễn thông, lọc dầu, cấp thoát nước; việc cần lao động chuyên môn cao mà thị trường không cung ứng kịp; việc phải giải quyết gấp do tính thời vụ, thời điểm của nguyên liệu, sản phẩm. Công ty muốn tổ chức làm thêm trên 200 giờ phải thông báo bằng văn bản cho cơ quan chuyên môn về lao động cấp tỉnh.
Anh Phong làm may — thuộc nhóm được làm đến 300 giờ/năm, nhưng giới hạn 40 giờ/tháng vẫn áp dụng.
Hệ số tiền làm thêm
Điều 98 và Nghị định 145/2020/NĐ-CP:
| Làm thêm vào | Ít nhất |
|---|---|
| Ngày thường | 150% |
| Ngày nghỉ hằng tuần | 200% |
| Ngày lễ, tết, ngày nghỉ có hưởng lương | 300% (chưa kể lương ngày lễ) |
Làm việc vào ban đêm (từ 22 giờ đến 6 giờ sáng hôm sau) trong giờ bình thường được trả thêm ít nhất 30% tiền lương.
Làm thêm giờ vào ban đêm được cộng ba phần: tiền làm thêm theo hệ số trên + 30% làm đêm + 20% tiền lương tính theo đơn giá giờ ban ngày của ngày đó. Ví dụ phổ biến: làm thêm ban đêm ngày thường sau khi ban ngày đã làm thêm thì hệ số thực tế khoảng 210%; các trường hợp khác tính theo công thức tại Điều 57 Nghị định 145/2020/NĐ-CP.
"Ít nhất" nghĩa là công ty được trả cao hơn, không được trả thấp hơn. Một quy chế ghi "tăng ca ngày thường 130%" là trái luật dù có chữ ký của người lao động.
Ngày lễ, tết năm 2026 — có thêm 24/11
Điều 112 Bộ luật Lao động cho người lao động nghỉ hưởng nguyên lương các ngày: Tết Dương lịch, Tết Âm lịch, Giỗ Tổ Hùng Vương, 30/4, 1/5, Quốc khánh. Từ 01/7/2026, Nghị quyết 28/2026/QH16 bổ sung: 24/11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam, người lao động được nghỉ và hưởng nguyên lương. Năm 2026, ngày này rơi vào thứ Ba.
Hệ quả trực tiếp: đi làm ngày 24/11 là làm vào ngày nghỉ có hưởng lương — được ít nhất 300% tiền lương giờ làm, cộng thêm lương ngày nghỉ được hưởng nguyên lương. Nhiều phần mềm tính lương chưa cài sẵn ngày này; kiểm bảng lương tháng 11.
Tính lại cho anh Phong
Bước 1: đơn giá giờ
Tiền lương giờ = lương tháng ÷ số ngày làm việc bình thường trong tháng ÷ số giờ mỗi ngày (theo quy chế của công ty, thường 26 ngày).
10.400.000 ÷ 26 ÷ 8 = 50.000 đồng/giờ.
Bước 2: từng loại giờ
| Loại | Giờ | Hệ số | Tiền |
|---|---|---|---|
| Tăng ca tối ngày thường (2 giờ × 20 ngày) | 40 | 150% | 3.000.000 |
| Chủ nhật (8 giờ × 3 ngày) | 24 | 200% | 2.400.000 |
| Ngày 24/11 (8 giờ) | 8 | 300% | 1.200.000 |
| Lương ngày 24/11 được hưởng nguyên lương | — | — | 400.000 |
| Cộng | 7.000.000 |
Bảng lương ghi 3,5 triệu — thiếu khoảng 3,5 triệu đồng. Có thể bảng lương đã tính ngày 24/11 như một ngày thường, và chỉ tính tăng ca tối.
Bước 3: kiểm giới hạn
Tổng giờ làm thêm trong tháng: 40 + 24 + 8 = 72 giờ, vượt xa giới hạn 40 giờ/tháng. Vượt giới hạn là lỗi của công ty, bị xử phạt hành chính — nhưng không làm mất quyền nhận đủ tiền cho số giờ bạn đã làm thật. Người lao động vẫn được trả đủ theo hệ số cho mọi giờ làm thêm thực tế.
Có thể tự kiểm bằng công cụ tính tiền làm thêm giờ.
Năm 2026: tiền làm thêm được miễn toàn bộ thuế thu nhập cá nhân
Trước đây chỉ phần chênh lệch cao hơn lương giờ bình thường mới được miễn thuế. Luật Thuế thu nhập cá nhân 109/2025/QH15 (Điều 4 khoản 8) miễn toàn bộ tiền lương làm đêm, làm thêm giờ và tiền lương trả cho những ngày không nghỉ phép theo quy định. Với cá nhân cư trú, quy định này áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026; cá nhân không cư trú từ 01/7/2026.
Với anh Phong, toàn bộ 7 triệu đồng tiền làm thêm không tính vào thu nhập chịu thuế. Nếu bảng lương của bạn vẫn khấu trừ thuế trên phần này, đề nghị kế toán xem lại — số thuế khấu trừ thừa sẽ được xử lý khi quyết toán, nhưng phát hiện sớm thì đỡ phải chờ.
Lưu ý: Miễn thuế áp dụng cho tiền làm thêm trong giới hạn luật cho phép và trả đúng tính chất làm thêm. Khoản "phụ cấp tăng ca khoán" không gắn với giờ làm thêm thực tế có thể bị cơ quan thuế xem là tiền lương thường.
Giữ chứng cứ giờ làm thêm thế nào
Tranh chấp tiền làm thêm thường thua vì thiếu chứng cứ số giờ, không phải vì sai luật.
- Chụp lại bảng chấm công hằng tháng hoặc dữ liệu máy chấm công (nhiều công ty cho xem trên ứng dụng).
- Giữ tin nhắn, thông báo tăng ca của tổ trưởng, quản lý.
- Ghi sổ riêng: ngày, giờ bắt đầu, giờ kết thúc, ai yêu cầu. Ghi đều đặn mỗi ngày có giá trị hơn ghi bù sau một tháng.
- Lưu phiếu lương từng tháng để đối chiếu.
Trên AI Cố Vấn, bạn có thể tạo hồ sơ "Lương và giờ làm", mỗi cuối tháng tải ảnh bảng chấm công và phiếu lương lên. Khi cần đòi, toàn bộ chứng cứ đã nằm sẵn theo thứ tự thời gian, và Trợ lý AI có thể giúp bạn rà nhanh tháng nào chênh lệch.
Sai lầm hay gặp
- Tính đơn giá giờ từ lương thực nhận sau khi trừ bảo hiểm. Đơn giá tính từ tiền lương theo hợp đồng của công việc đang làm, không phải số tiền về tài khoản.
- Coi ngày lễ như Chủ nhật (200%). Ngày lễ, tết, ngày nghỉ có hưởng lương là 300%, cộng lương ngày lễ.
- Ký giấy "tự nguyện tăng ca không tính tiền". Thỏa thuận làm thêm không trả tiền trái với Điều 98, không có giá trị.
- Không đòi vì "cả xưởng đều vậy". Mỗi người có quyền đòi riêng; nhiều người cùng đòi thì càng có sức nặng với thanh tra lao động.
- Để quá thời hiệu. Đòi tiền làm thêm là tranh chấp tiền lương: phải qua hòa giải viên lao động trước, thời hiệu yêu cầu hòa giải 6 tháng, khởi kiện 1 năm kể từ ngày phát hiện bị trả thiếu.
Khi nào nên hỏi luật sư
- Công ty trả làm thêm theo khoán cố định, không theo giờ thực tế, và bạn làm vượt nhiều.
- Công ty kỷ luật bạn vì từ chối làm thêm.
- Tranh chấp tập thể về tiền làm thêm trong cả phân xưởng — cần tổ chức đại diện người lao động và cách tiến hành khác tranh chấp cá nhân.
- Bạn là người quản lý, hợp đồng ghi "lương trọn gói đã bao gồm làm thêm" — cần đánh giá điều khoản này có hợp pháp không.
Căn cứ pháp lý
- Bộ luật Lao động 2019, Điều 98 — tiền lương làm thêm giờ, làm việc vào ban đêm
- Bộ luật Lao động 2019, Điều 105, 106, 107, 108 — giờ làm việc bình thường, giờ làm việc ban đêm, làm thêm giờ, làm thêm trong trường hợp đặc biệt
- Bộ luật Lao động 2019, Điều 112 — nghỉ lễ, tết
- Nghị định 145/2020/NĐ-CP, Điều 55, 56, 57, 60, 61, 62 — cách tính tiền làm thêm, làm đêm; giới hạn và các trường hợp làm thêm đến 300 giờ
- Nghị quyết 28/2026/QH16, Điều 2 khoản 1 (hiệu lực 01/7/2026) — 24/11 là Ngày Văn hóa Việt Nam, người lao động được nghỉ hưởng nguyên lương
- Luật Thuế thu nhập cá nhân 109/2025/QH15, Điều 4 khoản 8 — miễn thuế tiền làm đêm, làm thêm giờ
Đối chiếu tới ngày 14/10/2026. Văn bản có thể được sửa đổi, thay thế sau ngày này.
Câu hỏi thường gặp
Làm thêm giờ tối đa bao nhiêu trong một tháng?
Không quá 40 giờ trong một tháng, và không quá 50% số giờ làm việc bình thường trong một ngày. Tổng cả năm không quá 200 giờ, một số ngành như dệt may, da giày, điện tử, chế biến thủy sản được đến 300 giờ nhưng vẫn giữ giới hạn 40 giờ mỗi tháng.
Đi làm ngày 24/11/2026 được tính lương thế nào?
Từ 01/7/2026, 24/11 là ngày nghỉ hưởng nguyên lương theo Nghị quyết 28/2026/QH16. Đi làm ngày này được trả ít nhất 300% tiền lương giờ làm, cộng thêm tiền lương của ngày nghỉ được hưởng nguyên lương.
Tiền làm thêm giờ năm 2026 có bị tính thuế thu nhập cá nhân không?
Không. Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 miễn toàn bộ tiền lương làm đêm, làm thêm giờ; với cá nhân cư trú áp dụng từ kỳ tính thuế 2026. Trước đây chỉ phần chênh lệch so với lương giờ bình thường mới được miễn.
Công ty có được bắt tăng ca không?
Làm thêm giờ phải có sự đồng ý của người lao động. Công ty chỉ được yêu cầu làm thêm mà người lao động không được từ chối trong các trường hợp đặc biệt luật liệt kê, như thực hiện lệnh động viên hoặc khắc phục hậu quả thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh đe dọa tính mạng, tài sản.
Làm ca đêm cố định có được thêm tiền không?
Có. Giờ làm việc trong khoảng 22 giờ đến 6 giờ sáng được trả thêm ít nhất 30% tiền lương so với giờ làm ban ngày, kể cả khi đó là ca làm bình thường chứ không phải làm thêm.
Đưa việc này vào hồ sơ của bạn
Lưu giấy tờ vào hồ sơ vụ việc, đặt mốc để hệ nhắc trước hạn, hỏi Trợ lý AI theo đúng hồ sơ và gửi câu hỏi cho luật sư Nhà Cố Vấn khi cần.
Bài viết là thông tin pháp luật tổng hợp để tham khảo, không phải ý kiến tư vấn cho một vụ việc cụ thể. Hoàn cảnh của bạn có thể khác ví dụ trong bài; khi có tranh chấp, sắp hết thời hạn hoặc giá trị lớn, hãy hỏi luật sư.
