Vào Việt Nam năm 2026: miễn thị thực 45 ngày, thị thực điện tử 90 ngày và bẫy quá hạn

Anh Thomas, kỹ sư người Đức, bay vào Đà Nẵng ngày 01/9/2026 để khảo sát nhà máy cho một đối tác. Hộ chiếu Đức được miễn thị thực nên anh không xin gì cả. Công việc kéo dài hơn dự kiến, anh đặt vé về ngày 20/10. Đến sân bay, anh mới biết thời hạn tạm trú miễn thị thực là 45 ngày tính từ ngày nhập cảnh - tức hết ngày 15/10. Năm ngày quá hạn, cộng thêm việc anh đã ký biên bản nghiệm thu cho đối tác trong thời gian "đi du lịch", là đủ để phải làm việc với công an cửa khẩu trước khi được lên máy bay.

Chuyện của anh Thomas không hiếm. Hai đường vào Việt Nam phổ biến nhất năm 2026 - miễn thị thực và thị thực điện tử - đều rất tiện, và chính vì tiện nên người ta quên rằng mỗi đường có một trần thời gian cứng, một mục đích cố định, và một danh sách việc không được làm. Bài này đi qua từng đường, các trường hợp được đổi mục đích ngay trong nước, và mức phạt khi quá hạn theo nghị định mới.

Ba đường vào Việt Nam và trần thời gian của từng đường

Đường thứ tư - thị thực có bảo lãnh - là đường "chính quy" cho người sang làm việc, đầu tư hay đoàn tụ gia đình, và thường đi kèm thẻ tạm trú. Ba đường đầu là đường cho chuyến đi ngắn.

Miễn thị thực 45 ngày: hai danh sách, hai điều kiện khác nhau

Nhiều người nghĩ cả 24 nước được miễn thị thực 45 ngày theo cùng một chính sách. Thực ra là hai nghị quyết khác nhau:

• Nghị quyết 44/NQ-CP (áp dụng 15/3/2025 - 14/3/2028): Đức, Pháp, Ý, Tây Ban Nha, Anh, Nga, Nhật Bản, Hàn Quốc, Đan Mạch, Thụy Điển, Na Uy, Phần Lan. Miễn thị thực 45 ngày không phân biệt loại hộ chiếu, không phân biệt mục đích nhập cảnh, miễn là đủ điều kiện nhập cảnh theo luật.
• Nghị quyết 229/NQ-CP (áp dụng 15/8/2025 - 14/8/2028): Bỉ, Bulgaria, Croatia, Séc, Hungary, Luxembourg, Hà Lan, Ba Lan, Romania, Slovakia, Slovenia, Thụy Sĩ. Đây là miễn thị thực theo Chương trình kích cầu phát triển du lịch - tức gắn với mục đích du lịch.

Khác biệt nhỏ trên giấy nhưng lớn trong thực tế. Một kỹ sư Hà Lan vào bằng diện miễn thị thực du lịch rồi đi họp, ký hợp đồng, giám sát lắp đặt là đang làm việc không đúng mục đích nhập cảnh. Với công dân 12 nước thuộc Nghị quyết 44, vấn đề mục đích nhập cảnh nhẹ hơn, nhưng miễn thị thực không bao giờ thay được giấy phép lao động. Đi họp, đàm phán, khảo sát thị trường ngắn ngày là một chuyện; trực tiếp làm việc, nhận lương hoặc điều hành tại Việt Nam là chuyện khác, phải theo quy định về lao động nước ngoài.

Cách đếm 45 ngày: tính từ ngày nhập cảnh, ngày nhập cảnh là ngày thứ nhất. Vào ngày 01/9 thì ngày thứ 45 là 15/10, phải rời Việt Nam chậm nhất trong ngày 15/10. Dấu nhập cảnh trên hộ chiếu (hoặc trên tờ khai điện tử) ghi rõ "thời hạn tạm trú đến ngày…" - hãy chụp lại trang đó ngay khi qua cửa khẩu, đừng tự đếm.

Thị thực điện tử 90 ngày: dùng đúng cách

Từ 15/8/2023, thị thực điện tử cấp cho công dân mọi nước và vùng lãnh thổ, thời hạn tối đa 90 ngày, nhập cảnh một lần hoặc nhiều lần. Bạn tự xin trên Cổng thị thực điện tử của Cục Quản lý xuất nhập cảnh, hoặc cơ quan, tổ chức tại Việt Nam xin giúp. Từ 01/7/2026, Luật 118/2025/QH15 gắn việc đề nghị thị thực điện tử của cơ quan, tổ chức với tài khoản định danh điện tử và chữ ký số, nên doanh nghiệp mời khách cần có tài khoản định danh điện tử cấp tổ chức trước.

Ba điều hay làm sai với thị thực điện tử:

1. Chọn nhầm một lần khi cần nhiều lần. Người có chuyến bay vòng sang Campuchia, Thái Lan rồi quay lại Việt Nam cần loại nhập cảnh nhiều lần. Loại một lần đã dùng là hết, ra khỏi Việt Nam là phải xin mới.
2. Khai sai cửa khẩu. Đơn xin thị thực điện tử có trường cửa khẩu nhập cảnh và xuất cảnh dự kiến. Hãy kiểm danh sách cửa khẩu chấp nhận thị thực điện tử trên cổng trước khi đặt vé, đặc biệt nếu bạn vào bằng đường bộ.
3. Tưởng thời hạn thị thực là thời hạn tạm trú. Thời hạn tạm trú được cấp ở cửa khẩu không vượt quá thời hạn thị thực. Thị thực hết hạn ngày 30/11 thì dù bạn nhập cảnh ngày 28/11, bạn cũng chỉ được ở đến 30/11.

Được chuyển mục đích thị thực ngay trong nước khi nào

Nguyên tắc: thị thực không được chuyển đổi mục đích. Luật chỉ cho chuyển trong một số trường hợp liệt kê (Điều 7 Luật Nhập cảnh, đã sửa năm 2019 và 2023):

• Có giấy tờ chứng minh là nhà đầu tư hoặc người đại diện của tổ chức nước ngoài tại Việt Nam.
• Có giấy tờ chứng minh là cha, mẹ, vợ, chồng, con của cá nhân mời, bảo lãnh.
• Được cơ quan, tổ chức mời, bảo lãnh vào làm việc và có giấy phép lao động hoặc giấy xác nhận không thuộc diện cấp giấy phép lao động.
• Nhập cảnh bằng thị thực điện tử và có giấy phép lao động hoặc giấy xác nhận không thuộc diện cấp giấy phép lao động.

Hai trường hợp cuối là thứ người đi làm cần nhất. Ví dụ: chị Sarah (Úc) vào bằng thị thực điện tử 90 ngày ngày 05/8/2026, được một công ty ở TP.HCM nhận làm giám đốc kinh doanh. Công ty nộp hồ sơ giấy phép lao động, có giấy phép ngày 10/10. Lúc này công ty bảo lãnh chị chuyển sang thị thực lao động (LĐ2), rồi xin thẻ tạm trú - chị không phải bay ra nước ngoài rồi quay lại. Nếu đến 02/11 (hết 90 ngày) mà giấy phép lao động chưa có, chị phải xuất cảnh, vì không còn căn cứ chuyển.

Gia hạn tạm trú: không phải ai cũng gia hạn được

Gia hạn tạm trú (kéo dài thời gian được ở) cần người bảo lãnh - cơ quan, tổ chức đã mời bạn, hoặc người thân là công dân Việt Nam, người nước ngoài thường trú. Khách du lịch tự túc vào bằng miễn thị thực hay thị thực điện tử mà không có ai bảo lãnh thì cửa gia hạn rất hẹp. Trên thực tế, đường an toàn nhất là xuất cảnh trước hạn và nhập cảnh lại bằng một thị thực mới.

Luật 118/2025/QH15 (từ 01/7/2026) cho nộp hồ sơ đề nghị cấp thị thực, gia hạn tạm trú, cấp thẻ tạm trú theo ba cách: trực tiếp, qua bưu chính, hoặc trên môi trường điện tử có chữ ký số và Cổng dịch vụ công quốc gia. Cơ quan giải quyết cũng được khai thác thông tin trong cơ sở dữ liệu quốc gia thay vì bắt bạn nộp lại giấy đã có. Tiện hơn, nhưng thời gian xử lý vẫn tính bằng ngày làm việc - đừng nộp vào tuần cuối.

Quá hạn bị phạt bao nhiêu

Nghị định 282/2025/NĐ-CP (hiệu lực 15/12/2025) thay Nghị định 144/2021 và nâng mức phạt rõ rệt. Với người nước ngoài sử dụng chứng nhận tạm trú, thẻ tạm trú, thẻ thường trú quá thời hạn:

Quá hạn dưới 16 ngày vẫn là vi phạm và bị xử lý ở mức thấp hơn - không có "ngày ân hạn". Nghị định cũng cho áp dụng trục xuất là hình thức phạt bổ sung với nhiều nhóm vi phạm về nhập cảnh, cư trú. Bị trục xuất kéo theo thời gian chưa cho nhập cảnh lại, và lý lịch xuất nhập cảnh đó sẽ hiện ra khi bạn xin thị thực lần sau, xin giấy phép lao động hay thẻ tạm trú.

Nếu đã lỡ quá hạn, cách đúng là chủ động làm việc với cơ quan quản lý xuất nhập cảnh cấp tỉnh nơi đang ở để nộp phạt và được xuất cảnh, thay vì ra thẳng sân bay. Ra sân bay với hộ chiếu quá hạn tạm trú thường vẫn phải xử lý, nhưng trong tình thế gấp, dễ lỡ chuyến và không chuẩn bị được giấy tờ giải trình.

Danh sách việc cần làm trước và sau khi nhập cảnh

1. Kiểm hộ chiếu còn hạn đủ dài (nhiều hãng bay và cửa khẩu yêu cầu còn ít nhất 6 tháng).
2. Xác định đúng đường vào: thuộc danh sách miễn thị thực nào, mục đích chuyến đi có khớp không.
3. Đi làm việc dù ngắn ngày: hỏi doanh nghiệp đón bạn về giấy phép lao động hoặc diện miễn trước khi bay.
4. Qua cửa khẩu xong: chụp trang dấu nhập cảnh, ghi lại ngày hết hạn tạm trú.
5. Ở khách sạn hoặc thuê nhà: nhắc chủ cơ sở khai báo tạm trú cho bạn (xem bài riêng về khai báo tạm trú trong chuyên mục).
6. Định ở lâu hơn: bắt đầu thủ tục chuyển mục đích hoặc gia hạn trước hạn ít nhất 2 - 3 tuần.
7. Tạo mốc nhắc trước ngày hết hạn 14 ngày và 3 ngày.

Trên AI Cố Vấn, bạn có thể lưu ảnh hộ chiếu, trang dấu nhập cảnh vào một hồ sơ, rồi tạo mốc "hết hạn tạm trú" - hệ nhắc qua email và thông báo điện thoại trước ngày đó. Phần bản đồ pháp lý cho người nước ngoài liệt kê sẵn các mốc thường gặp.

Khi nào nên hỏi luật sư

• Bạn đã quá hạn tạm trú, hoặc sẽ quá hạn trong vài ngày tới mà chưa có người bảo lãnh gia hạn.
• Bạn vào bằng miễn thị thực hoặc thị thực điện tử nhưng đã bắt đầu làm việc, nhận tiền tại Việt Nam.
• Bạn từng bị xử phạt, bị buộc xuất cảnh hoặc trục xuất, và nay muốn xin thị thực, thẻ tạm trú mới.
• Doanh nghiệp của bạn thường xuyên mời chuyên gia sang lắp đặt, bảo hành ngắn ngày và chưa rõ diện nào cần giấy phép lao động.

Trong ứng dụng AI Cố Vấn, bạn có thể gửi câu hỏi kèm ảnh hộ chiếu và lịch trình cho luật sư Nhà Cố Vấn xem trước, thay vì kể lại từ đầu.