Bán trên sàn, mạng xã hội, phát trực tiếp: sàn khấu trừ gì, người bán còn lo gì

Chị Thảo bán quần áo nữ ở Hà Nội. Năm 2026 chị bán qua ba đường: gian hàng trên hai sàn có chức năng thanh toán được khoảng 720 triệu; bán qua trang mạng xã hội và nhóm nhắn tin, khách chuyển khoản trực tiếp, khoảng 450 triệu; mỗi tối thứ Sáu chị phát trực tiếp bán hàng (livestream), đơn từ các phiên phát chốt trên sàn. Cuối năm chị nghĩ: "Sàn trừ thuế rồi, chắc xong." Không xong — sàn chỉ lo phần đơn đi qua sàn. Phần 450 triệu khách chuyển khoản là phần chị phải tự khai, và chính phần đó làm tổng doanh thu cả năm vượt ngưỡng 1 tỷ.

Bài này giải thích sàn khấu trừ gì, khi nào người bán phải tự khai, cách tính lại cả năm khi bán nhiều kênh, và những nghĩa vụ mới của người bán, người phát trực tiếp bán hàng theo Luật Thương mại điện tử có hiệu lực từ 01/7/2026.

Sàn nào khấu trừ, khấu trừ bao nhiêu

Từ 01/7/2025 (Nghị định 117/2025/NĐ-CP) và tiếp tục theo Nghị định 68/2026/NĐ-CP (Điều 11), tổ chức quản lý nền tảng thương mại điện tử có chức năng đặt hàng và chức năng thanh toán phải khấu trừ, khai thay và nộp thay thuế của hộ, cá nhân bán hàng trên mỗi giao dịch thành công. Tỷ lệ khấu trừ với người bán là cá nhân cư trú:

Điều kiện mấu chốt là sàn có chức năng thanh toán — tiền khách trả đi qua sàn rồi sàn mới chuyển cho người bán. Nền tảng chỉ cho đăng bài, nhắn tin, còn tiền khách chuyển thẳng vào tài khoản người bán thì không khấu trừ được, và người bán tự khai phần doanh thu đó.

Sàn khấu trừ trên mọi giao dịch, không biết cả năm bạn có vượt 1 tỷ hay không. Vì thế người bán nhỏ thường bị khấu trừ thừa — xem phần đòi lại bên dưới.

Ba kênh, ba cách xử lý

Tính lại cả năm cho chị Thảo

Doanh thu năm: 720 triệu trên sàn + 450 triệu tự bán = 1,17 tỷ đồng, vượt ngưỡng. Hàng hoá: GTGT 1%, TNCN 0,5%.

Nghĩa vụ cả năm theo cách tỷ lệ trên doanh thu:

• GTGT: 1,17 tỷ × 1% = 11,7 triệu.
• TNCN: (1,17 tỷ − 1 tỷ) × 0,5% = 0,85 triệu.
• Tổng: 12,55 triệu.

Sàn đã khấu trừ trên 720 triệu: GTGT 7,2 triệu, TNCN 3,6 triệu, cộng 10,8 triệu.

Nhìn theo từng sắc thuế: phần GTGT của 450 triệu tự bán (4,5 triệu) chị chưa nộp, phải tự khai; phần TNCN thì sàn đã khấu trừ thừa 2,75 triệu so với nghĩa vụ thật (vì TNCN chỉ tính trên phần vượt 1 tỷ). Chênh lệch ròng chị còn phải nộp khoảng 1,75 triệu — cách bù trừ giữa các sắc thuế, giữa phần sàn đã nộp và phần tự khai làm theo hướng dẫn trên tờ khai 01/CNKD và Thuế cơ sở quản lý. Điều quan trọng: tờ khai phải thể hiện cả doanh thu trên sàn, kèm số đã bị khấu trừ, chứ không chỉ khai 450 triệu.

Nếu cả năm chị chỉ bán 900 triệu (dưới ngưỡng), toàn bộ số sàn đã khấu trừ là nộp thừa và chị có quyền đề nghị hoàn.

Đòi lại tiền sàn khấu trừ thừa

Người bán có tổng doanh thu cả năm thuộc diện không chịu thuế GTGT, không phải nộp TNCN mà đã bị sàn khấu trừ thì được đề nghị bù trừ hoặc hoàn theo Luật Quản lý thuế. Chuẩn bị:

1. Chứng từ khấu trừ thuế sàn cung cấp (thường tải được trong trang quản lý gian hàng), cho từng tháng hoặc cả năm.
2. Bảng tổng hợp doanh thu mọi kênh trong năm, khớp với sổ doanh thu.
3. Thông báo doanh thu năm (mẫu 01/TKN-CNKD) đã nộp đúng hạn — chậm nhất 31/01 năm sau.
4. Hồ sơ đề nghị hoàn hoặc bù trừ nộp cho cơ quan thuế quản lý.

Phát trực tiếp bán hàng và tiếp thị liên kết: luật mới từ 01/7/2026

Luật Thương mại điện tử 122/2025/QH15 có hiệu lực từ 01/7/2026 đặt ra nghĩa vụ rõ ràng cho từng vai:

• Người bán trên nền tảng phải xác thực danh tính bằng định danh điện tử và công khai đủ thông tin về hàng hoá. Tài khoản bán hàng đứng tên người khác, mượn tên người thân, sẽ khó tồn tại.
• Người phát trực tiếp bán hàng phải được nền tảng xác thực danh tính trước khi phát; không được đưa thông tin gian dối về công dụng, xuất xứ, giá cả. Với hàng hoá phải xác nhận nội dung quảng cáo theo pháp luật chuyên ngành, người bán phải có văn bản xác nhận.
• Người tiếp thị liên kết (nhận hoa hồng khi gắn đường dẫn bán hàng) có nghĩa vụ riêng; hoa hồng nhận được là thu nhập của họ, không phải doanh thu của người bán.
• Nền tảng phải lưu dữ liệu giao dịch và gỡ nội dung vi phạm.

Hệ quả cho người bán nhỏ: thuê người phát trực tiếp, thuê người nổi tiếng giới thiệu sản phẩm thì hợp đồng phải ghi rõ ai chịu trách nhiệm nội dung nói trên sóng. Người phát trực tiếp nói sai công dụng, người bán vẫn bị khách và cơ quan quản lý hỏi trước.

Ngoài thuế: các nghĩa vụ người bán hàng trực tuyến hay quên

• Nguồn gốc hàng hoá. Lực lượng quản lý thị trường kiểm tra kho của người bán hàng trực tuyến như kiểm tra cửa hàng. Hàng nhập không hoá đơn, không chứng từ là có thể bị tạm giữ, kể cả khi hàng thật.
• Hàng phải công bố, có điều kiện: mỹ phẩm, thực phẩm, thực phẩm bảo vệ sức khoẻ cần hồ sơ công bố hoặc giấy phép trước khi bán; bán trên sàn hay qua tin nhắn đều như nhau.
• Tài khoản nhận tiền: tài khoản dùng nhận tiền bán hàng phải thông báo với cơ quan thuế. Khách chuyển khoản vào tài khoản người thân là kiểu sai rất phổ biến — tiền vẫn là doanh thu của bạn.
• Hoá đơn: hộ có doanh thu trên 1 tỷ thuộc diện dùng hoá đơn điện tử; đơn hàng qua sàn và qua mạng xã hội đều là giao dịch cần chứng từ theo quy định.
• Đổi trả: chính sách đổi trả công bố trên gian hàng là cam kết với khách; tranh chấp với khách được giải quyết theo pháp luật bảo vệ người tiêu dùng.

Sai lầm hay gặp

• Mở nhiều gian hàng đứng tên người nhà để mỗi gian dưới 1 tỷ. Từ 01/7/2026 người bán phải xác thực danh tính; cộng thêm dữ liệu tài khoản ngân hàng, địa chỉ kho, các gian này rất dễ bị coi là một.
• Không tải chứng từ khấu trừ cho tới khi cần hoàn — một số nền tảng chỉ cho tải dữ liệu trong khoảng thời gian nhất định.
• Ký hợp đồng phát trực tiếp không ghi trách nhiệm nội dung, không ghi ai chịu phạt khi bị gỡ phiên phát.
• Tính doanh thu theo số tiền sàn chuyển về (đã trừ phí, đã trừ thuế) thay vì giá trị đơn hàng.

Danh sách việc cần làm

• Mỗi tháng tải báo cáo doanh thu và chứng từ khấu trừ của từng sàn.
• Ghi sổ doanh thu bán ngoài sàn theo ngày, khớp với sao kê tài khoản.
• Cộng mọi kênh để biết mình ở dưới hay trên 1 tỷ.
• Thông báo tài khoản nhận tiền với cơ quan thuế.
• Nộp thông báo doanh thu hoặc tờ khai quý đúng hạn; dưới ngưỡng mà bị khấu trừ thì làm hồ sơ hoàn.
• Xác thực danh tính tài khoản bán hàng trước khi nền tảng siết theo luật mới.

AI Cố Vấn có sẵn lịch nhắc cho hộ bán trên sàn khi bạn khai "có bán qua sàn" trong bản đồ pháp lý: mốc thông báo doanh thu, mốc khai quý nếu vượt ngưỡng. Chứng từ khấu trừ tải về có thể lưu thẳng vào hồ sơ để lúc làm hồ sơ hoàn không phải tìm lại.

Khi nào nên hỏi luật sư

• Cơ quan thuế gửi thông báo giải trình chênh lệch giữa doanh thu tự khai và dữ liệu sàn, dữ liệu ngân hàng.
• Đề nghị hoàn tiền khấu trừ bị từ chối, hoặc sàn không cấp chứng từ khấu trừ.
• Gian hàng bị khoá, bị giữ tiền vì nghi vi phạm, ảnh hưởng dòng tiền lớn.
• Tranh chấp với người phát trực tiếp, người tiếp thị liên kết về hoa hồng, trách nhiệm nội dung, hoặc bị khách khiếu nại hàng loạt sau một phiên phát.
• Hàng bị quản lý thị trường tạm giữ vì thiếu chứng từ nguồn gốc.