Mục lục · 9 mục
Công ty của anh Tuấn bán thép cho một nhà thầu xây dựng, đối tác còn nợ 1,8 tỷ đồng đã quá hạn 7 tháng, hai lần hẹn trả đều lỡ. Anh xin báo giá ba nơi để khởi kiện, nhận về ba con số không thể so trực tiếp:
- Văn phòng A: 1,5 triệu đồng/giờ, ước khoảng 60 giờ cho cấp sơ thẩm.
- Công ty B: 120 triệu đồng trọn gói cấp sơ thẩm.
- Công ty C: 30 triệu đồng ban đầu, cộng 8% số tiền thực thu được.
Cái nào rẻ hơn? Câu trả lời đúng là: tùy vụ kết thúc thế nào. Bài này chỉ cách đưa ba báo giá về cùng một bảng, và những gì luật cho phép, cấm, trong chuyện tiền thù lao.
Bốn cách tính thù lao luật cho phép
Điều 55 Luật Luật sư đặt hai lớp quy định.
Căn cứ để định mức thù lao: nội dung, tính chất của dịch vụ pháp lý; thời gian và công sức luật sư bỏ ra; kinh nghiệm và uy tín của luật sư. Tức là không có "giá nhà nước" cho dịch vụ luật sư nói chung — hai luật sư báo giá chênh nhau gấp ba cho cùng một việc là hợp pháp.
Phương thức tính, bốn cách:
| Phương thức | Hợp với việc gì |
|---|---|
| Theo giờ làm việc của luật sư | Tư vấn, rà soát hợp đồng, việc khó ước lượng khối lượng |
| Trọn gói theo vụ, việc | Thủ tục, vụ kiện có phạm vi rõ |
| Theo tỷ lệ phần trăm giá ngạch vụ kiện, giá trị hợp đồng, giá trị dự án | Đòi nợ, tranh chấp có giá trị lớn, giao dịch |
| Hợp đồng dài hạn, thù lao cố định | Tư vấn thường xuyên cho doanh nghiệp |
Trên thực tế, văn phòng hay kết hợp: một khoản cố định ban đầu cộng phần trăm, hoặc trọn gói từng giai đoạn cộng phụ phí nếu có phiên phúc thẩm.
Lưu ý: Bộ Quy tắc Đạo đức (Quy tắc 8) buộc luật sư giải thích cho khách căn cứ tính thù lao, phương thức thanh toán, thông báo rõ mức thù lao và chi phí, và ghi các con số đó vào hợp đồng. Một báo giá chỉ có câu "phí hợp lý, tính sau" là chưa đạt yêu cầu tối thiểu.
Riêng vụ án hình sự: có trần
Với vụ án hình sự, thù lao do hai bên thỏa thuận theo giờ hoặc trọn gói, nhưng mức cao nhất cho một giờ làm việc không vượt quá 0,3 lần lương cơ sở (Nghị định 123/2013/NĐ-CP, Điều 18). Lương cơ sở từ 01/7/2026 là 2.530.000 đồng, nên trần là 759.000 đồng/giờ.
Khi luật sư tham gia theo yêu cầu (chỉ định) của cơ quan tiến hành tố tụng, Nhà nước trả thù lao 0,4 lần lương cơ sở cho một ngày làm việc, tức 1.012.000 đồng/ngày, người bị buộc tội không phải trả.
Trần tính theo giờ, nên một vụ hình sự kéo dài nhiều tháng vẫn có thể có tổng phí lớn. Điều cần để ý là cách luật sư ghi số giờ: gặp bị can ở trại tạm giam, nghiên cứu hồ sơ, dự phiên tòa, đi lại… Hãy xin bảng kê giờ định kỳ.
Đưa ba báo giá về cùng một bảng
Quay lại vụ anh Tuấn. Cách làm: viết ra ba kịch bản kết thúc, rồi tính từng báo giá trong từng kịch bản.
| Kịch bản | A (60 giờ × 1,5 triệu) | B (trọn gói) | C (30 triệu + 8%) |
|---|---|---|---|
| Thắng, thu đủ 1,8 tỷ | 90 triệu | 120 triệu | 174 triệu |
| Hòa giải thành, thu 900 triệu | khoảng 45 triệu (giả sử 30 giờ) | 120 triệu | 102 triệu |
| Thắng nhưng đối tác không còn tài sản | 90 triệu | 120 triệu | 30 triệu |
Đọc bảng này, mỗi phương án có lợi trong một hoàn cảnh khác nhau:
- A rẻ khi vụ kết thúc sớm, nhưng rủi ro ở chỗ số giờ thực tế có thể vượt xa 60. Phải có trần giờ hoặc yêu cầu báo trước khi vượt.
- B dễ dự toán nhất, hợp khi doanh nghiệp cần chốt ngân sách.
- C chia rủi ro với luật sư: khách trả ít nếu không thu được tiền, trả nhiều nếu thu đủ. Hợp khi bạn nghi ngờ khả năng trả nợ của đối tác.
Tiếp theo, hỏi cả ba nơi cùng một danh sách câu hỏi:
- Phí đã gồm phiên phúc thẩm chưa? Bên thua thường kháng cáo.
- Đã gồm giai đoạn thi hành án chưa? Thắng án mà không đòi được tiền thì vẫn chưa xong việc. Với báo giá C, "số tiền thực thu" tính đến lúc nào, tính cả tiền thu qua thi hành án không?
- Đã gồm thuế giá trị gia tăng chưa?
- Chi phí đi lại, lưu trú tính riêng hay đã gồm? Có trần không?
- Nếu khách chấm dứt hợp đồng giữa chừng, tính phí phần đã làm thế nào?
Đọc bảng kê giờ khi chọn tính theo giờ
Nếu chọn phương án A, mỗi tháng bạn sẽ nhận bảng kê giờ. Một bảng kê đáng tin có: ngày, người làm (luật sư chính hay người tập sự — đơn giá khác nhau), việc cụ thể, số giờ làm tròn đến 0,1 hoặc 0,25 giờ. Ba điểm nên soi:
- Dòng mơ hồ kiểu "nghiên cứu hồ sơ — 6 giờ" lặp lại nhiều tuần mà không có sản phẩm đi kèm.
- Nhiều người cùng dự một buổi và cùng tính giờ.
- Thời gian di chuyển tính đủ đơn giá như giờ làm việc chuyên môn — nhiều văn phòng chỉ tính một nửa, hỏi trước để ghi vào hợp đồng.
Hỏi lại ngay khi thấy bất thường; để đến cuối vụ mới tranh luận thì khó đối chiếu.
Những khoản không nằm trong phí luật sư
Rất nhiều người so báo giá xong mới biết còn một loạt khoản phải nộp cho Nhà nước hoặc bên thứ ba, không phải trả cho luật sư:
- Tạm ứng án phí: với tranh chấp có giá ngạch, án phí sơ thẩm theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14. Phần từ trên 800 triệu đến 2 tỷ đồng là 36 triệu đồng cộng 3% phần vượt 800 triệu. Với 1,8 tỷ: 36 + 30 = 66 triệu đồng án phí dự tính; người khởi kiện tạm ứng 50%, tức khoảng 33 triệu đồng. Bên thua chịu án phí cuối cùng.
- Chi phí giám định, định giá, thẩm định tại chỗ nếu cần.
- Phí thi hành án khi cơ quan thi hành án thu được tiền.
- Phí dịch thuật, công chứng, hợp pháp hóa giấy tờ nước ngoài.
- Chi phí đi lại của luật sư nếu vụ xử ở tỉnh khác.
Gộp hết vào một bảng dự toán thì mới thấy tổng tiền thật. Lưu bảng đó trong hồ sơ vụ việc trên AI Cố Vấn giúp bạn đối chiếu mỗi lần luật sư đề nghị thanh toán.
Luật cấm gì quanh chuyện tiền
- Nhận, đòi thêm ngoài hợp đồng. Điều 9 Luật Luật sư cấm luật sư nhận, đòi hỏi thêm bất kỳ khoản tiền, lợi ích nào ngoài thù lao và chi phí đã thỏa thuận trong hợp đồng.
- Tạo tình huống bất lợi để tăng thù lao — ví dụ cố tình kéo dài, dọa khách cho sợ để bán thêm dịch vụ (Quy tắc 9).
- Gợi ý khách tặng tài sản cho luật sư hoặc người thân của luật sư (Quy tắc 9).
- Hứa bảo đảm kết quả để lôi kéo khách (Quy tắc 9, khoản 9.8).
Một vùng xám cần biết: thỏa thuận "thưởng" khi thắng kiện ghi thêm ngoài thù lao chính. Giới luật còn tranh luận, các Tòa từng xử không thống nhất, đã có quyết định giám đốc thẩm năm 2024 tuyên một thỏa thuận như vậy vô hiệu. Nếu muốn gắn phí với kết quả, cách chắc chắn hơn là đưa luôn vào phương thức tính thù lao theo phần trăm giá trị thu được ngay trong hợp đồng, như báo giá C, thay vì một lời hứa thưởng riêng.
Sai lầm hay gặp
Sai lầm hay gặp: Chọn báo giá thấp nhất mà không hỏi phạm vi. Báo giá 40 triệu "trọn gói vụ ly hôn" có thể chỉ gồm soạn đơn và dự một phiên hòa giải; báo giá 80 triệu của nơi khác gồm cả phiên xử, kháng cáo, theo dõi đến khi có bản án hiệu lực. Hai con số không cùng một món hàng.
- Trả hết tiền ngay từ đầu. Nên chia đợt theo mốc công việc: ký hợp đồng, nộp đơn được Tòa thụ lý, có bản án sơ thẩm.
- Không hỏi ai là người làm. Phí cao vì tên tuổi luật sư chính, nhưng người dự phiên lại là luật sư khác.
- Không đòi hóa đơn. Với doanh nghiệp, thiếu hóa đơn thì không đưa được vào chi phí hợp lý; với cá nhân, thiếu chứng từ thì khó đòi lại khi tranh chấp.
- Nhầm phí luật sư với án phí. Luật sư không thu án phí hộ; tạm ứng án phí nộp theo thông báo của Tòa vào tài khoản cơ quan thi hành án.
Khi nào nên hỏi luật sư thứ hai về phí
- Báo giá chênh lệch trên hai lần giữa các nơi mà không giải thích được bằng phạm vi công việc.
- Luật sư đề nghị thêm khoản "phát sinh" chưa có trong hợp đồng.
- Vụ hình sự mà báo giá theo giờ vượt trần 759.000 đồng/giờ, hoặc trọn gói nhưng không quy đổi được ra giờ.
Trên AI Cố Vấn, bạn có thể tải các báo giá lên hồ sơ, nhờ Trợ lý AI lập bảng so như trên, rồi gửi câu hỏi cho luật sư Nhà Cố Vấn nếu cần một ý kiến độc lập trước khi ký.
Căn cứ pháp lý
- Luật Luật sư 65/2006/QH11, sửa đổi bởi Luật 20/2012/QH13 — Điều 9 (cấm nhận thêm ngoài thù lao, chi phí đã thỏa thuận), Điều 26 (nội dung hợp đồng), Điều 55 (căn cứ và phương thức tính thù lao)
- Nghị định 123/2013/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 137/2018/NĐ-CP), Điều 18 — trần thù lao luật sư trong vụ án hình sự
- Nghị định 161/2026/NĐ-CP — lương cơ sở 2.530.000 đồng từ 01/7/2026
- Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 về án phí, lệ phí Tòa án
- Bộ Quy tắc Đạo đức và Ứng xử nghề nghiệp luật sư Việt Nam 2019 — Quy tắc 8 (thù lao), Quy tắc 9
Đối chiếu tới ngày 15/10/2026. Văn bản có thể được sửa đổi, thay thế sau ngày này.
Câu hỏi thường gặp
Có bảng giá luật sư chuẩn của Nhà nước không?
Không, trừ vụ án hình sự có trần 0,3 lần lương cơ sở cho một giờ (759.000 đồng từ 01/7/2026) và mức Nhà nước trả khi luật sư được cơ quan tố tụng chỉ định. Các việc khác do hai bên thỏa thuận theo căn cứ ở Điều 55 Luật Luật sư.
Thù lao tính theo phần trăm số tiền thắng kiện có hợp pháp không?
Luật Luật sư cho phép tính thù lao theo tỷ lệ phần trăm giá ngạch vụ kiện, giá trị hợp đồng hoặc dự án, nếu ghi rõ trong hợp đồng. Còn khoản "thưởng" hứa riêng ngoài thù lao thì đang có tranh luận và đã có quyết định giám đốc thẩm tuyên vô hiệu, nên nên ghi gộp vào phương thức tính thù lao.
Luật sư đòi thêm tiền giữa chừng thì sao?
Luật sư không được nhận, đòi thêm ngoài thù lao và chi phí đã thỏa thuận. Nếu công việc thật sự vượt phạm vi hợp đồng (ví dụ phát sinh phiên phúc thẩm chưa có trong hợp đồng), hai bên ký phụ lục mới; bạn có quyền từ chối và chỉ trả phần đã thỏa thuận.
Thắng kiện thì có đòi được phí luật sư từ bên thua không?
Thông thường là không: án phí do bên thua chịu, còn phí luật sư mỗi bên tự trả. Chỉ đòi được khi hợp đồng giữa hai bên có thỏa thuận bên vi phạm phải chịu chi phí luật sư, hoặc trong một số trường hợp pháp luật cho phép tính vào thiệt hại. Nếu đang soạn hợp đồng thương mại mới, nên thêm điều khoản này.
Nên trả phí một lần hay chia đợt?
Nên chia đợt theo mốc công việc rõ ràng, ghi trong hợp đồng: ví dụ 40% khi ký, 30% khi Tòa thụ lý, 30% khi có bản án sơ thẩm. Cách này giữ động lực cho cả hai bên và giảm rủi ro nếu phải chấm dứt hợp đồng giữa chừng.
Đưa việc này vào hồ sơ của bạn
Lưu giấy tờ vào hồ sơ vụ việc, đặt mốc để hệ nhắc trước hạn, hỏi Trợ lý AI theo đúng hồ sơ và gửi câu hỏi cho luật sư Nhà Cố Vấn khi cần.
Bài viết là thông tin pháp luật tổng hợp để tham khảo, không phải ý kiến tư vấn cho một vụ việc cụ thể. Hoàn cảnh của bạn có thể khác ví dụ trong bài; khi có tranh chấp, sắp hết thời hạn hoặc giá trị lớn, hãy hỏi luật sư.
